Szafir od stuleci kojarzony jest z prawdą, szczerością, wiernością i szlachetnością. Jego intensywnie niebieska barwa sprawiła, że kamień przez długi czas pojawiał się w biżuterii królewskiej oraz elementach stroju duchowieństwa. W średniowiecznej Europie błękit szafiru odnoszono również do nieba.
W symbolice kamieni szafir często łączy się z lojalnością, trwałością relacji i zaufaniem. Z tego powodu może być wybierany jako kamień o znaczeniu osobistym, szczególnie w biżuterii wręczanej bliskiej osobie. Jego związki z wiernością i prawdą sprawiają, że dobrze wpisuje się również w charakter biżuterii zaręczynowej, rocznicowej oraz prezentów podkreślających trwałość więzi.
Według dawnych wierzeń mieszkańcy Grecji i Rzymu przypisywali niebieskim szafirom właściwości ochronne, natomiast w innych tradycjach kamień łączono z duchowością i mądrością. Są to jednak przekonania historyczne i kulturowe, a nie właściwości potwierdzone naukowo.
Szafir jest także kamieniem urodzeniowym września oraz tradycyjnie wiąże się go z 5. i 45. rocznicą ślubu. Dzięki temu biżuteria z szafirem może mieć dodatkowy, osobisty wymiar i być wybierana na urodziny lub rocznicę.
W aktualnej ofercie Lemoniq szafir pojawia się przede wszystkim w bransoletkach łączących kilka naturalnych kamieni. Wśród bransoletek z szafirem znajdują się zarówno modele na elastycznej gumce, jak i bransoletki na regulowanym sznurku. Ceny produktów zawierających szafir wahają się obecnie od 99 zł do 136 zł.
Przykładem jest Bransoletka z kamieni naturalnych – rubin, szafir, srebro 925 pozłacane, w której głęboki kolor szafiru zestawiono z rubinem i delikatnymi pozłacanymi elementami. W kolekcji znaków zodiaku dostępna jest także Bransoletka Strzelec na gumce – szafir, labradoryt, kamień księżycowy oraz Bransoletka Panna na sznurku – szafir, lapis lazuli, labradoryt.
Lemoniq jest producentem biżuterii i projektuje swoje modele we własnej pracowni. Zależnie od konkretnego projektu, dostępności materiałów i możliwości technicznych możliwe może być indywidualne dopasowanie wybranego produktu, np. zmiana rozmiaru, koloru wybranych elementów, zawieszki, układu kamieni lub dodanie elementu z indywidualnym grawerem. Zakres zmian należy każdorazowo uzgodnić z Lemoniq przed złożeniem zamówienia.
Szafir należy do grupy korundów i jest zbudowany z tlenku glinu. Nazwą „szafir” określa się korund w kolorach innych niż czerwień – czerwona odmiana tego minerału to rubin. Jeśli nazwa szafir pojawia się bez dodatkowego określenia barwy, najczęściej oznacza kamień niebieski.
W jubilerstwie szafir ceniony jest za połączenie intensywnych kolorów, wysokiego połysku i bardzo dobrej trwałości. Dzięki temu może być stosowany zarówno w biżuterii przeznaczonej na wyjątkowe okazje, jak i w modelach noszonych częściej.
Najbardziej rozpoznawalne są szafiry niebieskie, jednak kamień występuje również w odmianach różowych, żółtych, zielonych, fioletowych i czarnych. Szczególnie rzadka jest padparadscha – szafir o różowopomarańczowej barwie.
Wysoko cenione niebieskie okazy mają mocną barwę bez wyraźnych szarych lub zielonkawych tonów. Spotyka się także określenie „cornflower blue”, odnoszące się do niebieskiej barwy z delikatną nutą fioletu. W kamieniach mogą występować naturalne strefy kolorystyczne i inkluzje, które wpływają na ich wygląd oraz wartość.
Szafiry bywają fasetowane, ale spotyka się również kaboszony oraz koraliki. Odmiany wykazujące efekt gwiazdy szlifuje się właśnie w formie kaboszonu, aby odpowiednio uwidocznić zjawisko optyczne.
Szafir osiąga 9 w skali Mohsa, dzięki czemu należy do najtwardszych kamieni wykorzystywanych w jubilerstwie. Jest odporny na zarysowania znacznie bardziej niż wiele popularnych minerałów.
Jego skład chemiczny to tlenek glinu, połysk określany jest jako jasny, szklisty, a odporność mechaniczna jest bardzo dobra, szczególnie w kamieniach bez licznych inkluzji. Kolor i przejrzystość należą do najważniejszych cech wpływających na ocenę jakości.
Szafiry są często podgrzewane w celu poprawy lub zmiany barwy. Spotyka się także inne metody ulepszania, dlatego sposób obróbki może mieć znaczenie dla wartości oraz późniejszej pielęgnacji kamienia.
Do najważniejszych obszarów występowania szafirów należą Sri Lanka, Myanmar, Indie – w tym historycznie ceniony Kaszmir – Australia, Tajlandia, Montana w Stanach Zjednoczonych oraz liczne regiony Afryki, między innymi Madagaskar, Tanzania, Kenia i Nigeria.
Pochodzenie może mieć istotny wpływ na wartość kamienia. Szczególnie cenione są wysokiej jakości szafiry z historycznie znanych złóż, między innymi z Kaszmiru. Po wydobyciu surowiec jest oceniany pod kątem koloru, przejrzystości i możliwości uzyskania odpowiedniego szlifu.
Wysoka twardość sprawia, że szafir dobrze sprawdza się w pierścionkach, kolczykach, naszyjnikach i bransoletkach. Intensywnie niebieskie kamienie tworzą klasyczne połączenie ze srebrem i białymi metalami, natomiast w zestawieniu ze złotymi elementami zyskują cieplejszy, bardziej kontrastowy charakter.
Szafir dobrze komponuje się także z innymi kamieniami. W bransoletkach może być łączony z rubinem, labradorytem, kamieniem księżycowym czy lapisem lazuli, tworząc bardziej złożone zestawienia kolorystyczne.
Szafir jest trwały, ale biżuterię warto chronić przed silnymi uderzeniami. Szczególnej ostrożności wymagają kamienie z licznymi inkluzjami lub wypełnionymi szczelinami.
Do codziennej pielęgnacji najlepiej wybierać łagodne czyszczenie. W przypadku kamieni poddanych nietypowym zabiegom poprawiającym wygląd należy unikać wysokiej temperatury i kwasów. Niektóre powierzchniowe efekty obróbki mogą zostać naruszone podczas ponownego polerowania.
Podczas sportu, prac domowych i innych czynności narażających biżuterię na uderzenia warto ją zdejmować i przechowywać oddzielnie od innych ozdób.
Szafir łączy intensywną kolorystykę, bardzo wysoką twardość oraz wielowiekową symbolikę związaną z prawdą, lojalnością i szlachetnością. Różnorodność jego odmian sprawia, że dobrze odnajduje się zarówno w klasycznej biżuterii, jak i w nowoczesnych kompozycjach z innymi kamieniami naturalnymi, takich jak modele dostępne w kolekcjach Lemoniq.
Anastasia Young, Guide to Gemstone Settings, Bloomsbury Publishing, 2018, s. 34-35.
